ماڵه‌وه‌ » Uncategorized » بۆچی له‌بیركاری سه‌لماندن گرنگه‌؟

بۆچی له‌بیركاری سه‌لماندن گرنگه‌؟

پێش ئێوه‌ی ده‌ست به‌وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌م پرسیاره‌ بكه‌م، ده‌بیت باسی ئه‌وه‌ بكه‌م  كه‌ سه‌لماندن یه‌عنی چی ؟

له‌ بیركاری هه‌میشه‌ كه‌ بیردۆزێك()،گریمانه‌یه‌ك() یان كۆنجێكچه‌رێك() مان هه‌بیێت ، هه‌وڵی ئه‌وه‌ ده‌ده‌ین كه‌ ڕاستی و دروستی ئه‌و كۆنجێكچه‌ره‌ به‌لایه‌كدا بخه‌ین، دیاره‌ گرنگ ئه‌وه‌یه‌ یه‌كلابكرێته‌وه‌ وه‌ گرنگ نیه‌ تا ڕاده‌یه‌كی زۆر كه‌ ئایا ڕاسته‌ یاخود نا. به‌هه‌رحاڵ، بۆ یه‌كلاكردنه‌وه‌ی ئه‌و كۆنجێكچه‌ره‌ پێویسته‌ كۆمه‌ڵێك ئامراز به‌كاربهێنرێت، وه‌ سروشتی بیركاری وایه‌ كه‌ ئامرازه‌كانی یه‌كلاكردنه‌وه‌ی هه‌ر گریمانه‌یه‌ك فیزیایی نین { به‌كوردیه‌كه‌ی به‌ده‌ست ناگیرێت}، به‌مانایه‌كی تر به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نجامی نوێ له‌ بیركاریی جیاوازه‌ له‌ زانسته‌كانی تر، بۆ نموونه‌ كه‌سێكی بایۆلۆجی دیته‌ تاقیگه‌و كاره‌كانی ده‌كات و ئه‌نجام به‌ده‌ست ده‌هێنیت هه‌مان شتی ڕاسته‌ بۆ فیزیاش { به‌لام فیزیای تیۆری وه‌كو بیركاری وایه‌}، به‌ڵام ئامرازه‌كانی ته‌نها ئاوه‌زه‌ { مێشكی مڕۆڤ}  له‌گه‌ل ئه‌و شتانه‌ی له‌ پێش خۆیه‌وه‌ كراوه‌. دیاریشه‌ كه‌ هه‌ركه‌سێك شێوازی بیركردنه‌وه‌ی  جیاوازه‌ بۆیه‌ پیویست به‌وه‌ كراوه‌ كه‌ زه‌مینه‌یه‌ك سازبكرێت تا هه‌موو بیركاریناسه‌كان بتوانن كار له‌سه‌ر گریمانه‌كان بكرێت و دواتر هه‌موویان ڕێكبه‌ون له‌سه‌ر ئه‌و ئه‌نجامانه‌ی به‌ده‌ستی ده‌هێنێن ، وه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌  پاش ئه‌وه‌ی دڵنیابوون  له‌وه‌ی كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی دروست كرداری سه‌لماندنه‌كه‌ی ئه‌نجامدراوه‌،وه‌ ئه‌م شێوازه‌یش  له‌ بیركاری پیێ ده‌وتریت سه‌لماندنی تۆكمه‌{Regrious Proof}.

به‌شێوه‌یه‌كی گشتی مه‌به‌ست له‌ سه‌لماندی تۆكمه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌  له‌ڕێگه‌ی زنجیره‌ ئارگیومێنتیكی دروست له‌ڕووی لۆجیكه‌وه‌ بگه‌ینه‌وه‌ ئه‌نجامێك كه‌ پێشتر ئه‌و ئه‌نجامه‌مان نه‌بووه‌. وه‌ سروشتی سه‌لماندنی تۆكمه‌ ئه‌وهایه‌ كه‌ هه‌ركه‌سێك شاره‌زایی هه‌یبت له‌ بیركاری و وه‌  سه‌لماندنێكی تۆكمه‌ی بیردۆزیێك بخوێنته‌وه‌ ئه‌وه‌ ته‌نها هاوڕابونی بۆ ده‌مێنیته‌وه‌ وه‌ ناتوانیت هیچ تانه‌یه‌كی لێبدات، هه‌لبه‌ت مه‌به‌ستم له‌وه‌ی بلێت هه‌له‌یه‌، گه‌ر نا زۆر ئاساییه‌ كه‌ كه‌سێك ته‌كنیكی سه‌لماندنه‌كه‌ی به‌دڵ نه‌بێت هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و سه‌لماندنه‌یش پته‌و بیت، هه‌ر ئه‌م هۆكاره‌یش وایكردوه‌ زۆرجار بۆ ته‌نها بیردۆزیك(The Three Square Angle Puzzle) زیاتر له‌ سالماندنێكی پته‌وه‌ هه‌یه‌، وه‌ نموونه‌ له‌به‌رده‌ستدایه‌ كه‌ بیردۆزیكی زۆر ساده‌ی ئه‌ندازه‌ نزیكه‌ی ٤٥ سه‌لماندنی پته‌وه‌ی هه‌یه‌ وه‌كو ووتمان هه‌مویان راستن ته‌نها له‌ ته‌كنیك جیاوازن.

مێژووی سه‌لماندنی پته‌وه‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ گریكه‌كان، به‌تایبه‌ت كتیبی ئلیمێنتی (Elements) ئیقلید كه‌ سه‌رجه‌م ئه‌نجامه‌كانی له‌ڕێگه‌ی ده‌ستنیشانكردنی به‌ڵگه‌نه‌ویسته‌كانه‌وه‌ دواتر به‌چنگهیێانی ئه‌نجام له‌ڕێگه‌ی ئه‌و به‌ڵگه‌نه‌ویستانه‌وه‌ كاری كردووه‌، به‌لام سه‌لماندنی پته‌و به‌مانا فراوانه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كۆشی() كاتیك هات و سه‌رله‌نوێ زۆر له‌كاره‌كانی گاوس() و ئویله‌ری() به‌شێوه‌ی سه‌لماندی پته‌و دوباره‌ داڕشته‌وه‌، هه‌لبه‌ت ئه‌نجامه‌كانی ئویله‌ر و گاوس ڕاست بوون، به‌لام له‌ ڕووی دارشتنی سه‌لماندنه‌وه‌ كه‌مووكورتی هه‌بوو واته‌ پته‌و نه‌بوون.

وه‌ هه‌میشه‌ سروشتی زاناكان وابووه‌ پێشتر كه‌ هه‌ریه‌ك هه‌وڵی ئه‌وه‌ی داوه‌ سه‌لماندنی پته‌و بۆ ئه‌وانه‌ی پێش خۆی بكات.. بو نموونه‌  ڕیمان() هات و كاره‌كانی كۆشی پته‌و كرد، دواتر وایرسترایس() هاتوو كاری له‌سه‌ر ئه‌نجامه‌كانی ڕیمان كرد و پته‌وه‌ی كرد.

له‌و قسانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌ حالی بوین كه‌ هه‌موو بیرۆكه‌یه‌كی بیركاری سه‌ره‌تا به‌ ناپته‌و ده‌ستپێكرد، واته‌ له‌ڕووی ئینتویشنه‌وه‌ راست و دروست بوون به‌لام له‌رووی دارشتن و سروستی سه‌لماندنی پته‌وه‌ كه‌م و كوری تیادابووه‌. ئه‌مه‌یش بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌، كه‌ له‌ بیركاری سه‌ره‌تا كه‌ تیۆرێك داده‌هێنرێت{ یان ده‌دۆزرێته‌وه‌} ئه‌وا كه‌متر كار له‌سه‌ر به‌ره‌سمیكردنی ئه‌نجامه‌كان ده‌كان وه‌ باشتر وایه‌ بڵێن كه‌ ئه‌نجامه‌كان شێوه‌ی كۆتایی وه‌رناگرن و پێویستیان به‌ كات هه‌یه‌، دیاره‌ كه‌ ئه‌مه‌یش خه‌تای سروشتی بیركاریه‌ كه‌ وه‌ك ده‌ڵێن زانستیكی خاوه‌ و هێواشه‌، وه‌ سالانیكی زۆری ده‌وێت تا بیرۆكه‌یه‌ك ڕێچكه‌ی خۆی وه‌رده‌گرێت و ده‌بێته‌ تیۆر.

 

شێوازه‌كانی سه‌لماندن

  1. سه‌لماندی ڕاسته‌وخۆ(Direct Proof)
  2. سه‌لمادن به‌هۆی ده‌رئه‌نجامی بیركاری (mathematical induction)
  3. سه‌لماندی به‌هۆی ناكۆكی (contraposition)
  4. سه‌لماندن به‌هۆی دژیه‌ك(contradiction)
  5. سه‌لماندن له‌رێگه‌ی بنیاتنان (construction)
  6. سه‌لماندن له‌ڕێگه‌ی تین لێبڕان یان هیلاكردن (exhaustion)
  7. سه‌لماندنی كۆمبینۆتۆریاڵ (compunatorial)
  8. سه‌لماندنی نابنیاتنه‌رانه‌(nonconstruciton)
  9. سه‌لماندنی له‌ڕێگه‌ی ئامار  له‌ بیركاری په‌تی(Statistical proofs in pure mathematics)
  10. سه‌لماندن به‌هۆی  هاوكاری-كۆمپیته‌ر (Computer-assisted proofs)

 

ئێستا دێینه‌ سه‌ر باسكردنی هه‌ریه‌ك له‌و ڕێگانه‌، له‌گه‌ل هێنانی نموونه‌یه‌ك بۆ ئاسان تێگه‌یشتن.

Advertisements

په‌ڕه‌كان: 1 2


وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s

تشرینی یه‌كه‌م 2014
د س W پ ه ش ی
« ئیلول   مارس »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: